Gids
Studieschuld: 2,33 procent is geen belofte
Half september zit er iemand van achttien op een gedeelde keukentafel in te vullen hoeveel hij per maand wil lenen. Naast hem staan nog drie verhuisdozen. Het bedrag dat hij daar invult, betaalt hij, als hij de volle looptijd uitzit, tot ergens in zijn vijftiger jaren terug. Dat weegt zwaarder dan het aanvoelt op zo’n avond, en lichter dan de verhalen doen vermoeden.
Aanleiding is een stuk op NU.nl waarin het Nibud en gedragswetenschapper Wilco van Dijk van de Universiteit Leiden nieuwe studenten waarschuwen. Afgelopen jaar hadden 450.000 studenten een studieschuld, gemiddeld 18.200 euro. Wie aan hbo of universiteit studeert kan bij DUO maximaal 1.023 euro per maand lenen; vier jaar maximaal lenen komt uit op ongeveer 49.000 euro.
Reken het uit voordat je het invult
Getallen zonder maandlast zeggen weinig, dus hier de som. We nemen het huidige percentage voor de 35-jaarsregeling, 2,33 procent, en gaan uit van volledig aflossen in 420 maanden.
Bij een gemiddelde schuld van 18.200 euro komt dat neer op ongeveer 63 euro per maand. Over de hele looptijd betaal je dan zo’n 26.600 euro terug, waarvan ruim 8.400 euro rente.
Bij 49.000 euro is het ongeveer 171 euro per maand, in totaal grofweg 71.700 euro, waarvan zo’n 22.700 euro rente. Het verschil tussen gemiddeld lenen en maximaal lenen is dus niet alleen 31.000 euro schuld, maar ook ruim 14.000 euro extra rente.
Twee eerlijkheden bij deze som. Het is een annuïteitenberekening met een vast percentage, terwijl DUO de maandlast op je draagkracht afstemt en na 35 jaar de rest kwijtscheldt. En het percentage staat maar vijf jaar vast.
De rente is het echte risico, niet de beleggingsdiscussie
De aandacht ging deze week naar studenten die met geleend studiegeld gaan beleggen. Van Dijk noemt dat risicovol en wijst erop dat de regeling met belastinggeld mogelijk wordt gemaakt om studeren toegankelijk te houden, niet om er rendement mee te maken. Daar valt weinig tegenin te brengen.
Maar het is wel de kleine vraag. De grote staat er vlak naast en krijgt veel minder aandacht: het rentepercentage wordt elke vijf jaar opnieuw vastgesteld. Over een aflosperiode van 35 jaar kan dat zeven keer veranderen, rekende het Nibud voor. DUO zet de percentages voor 2026 zelf op een rij: 2,33 procent voor de 35-jaarsregeling en 2,29 procent voor de 15-jaarsregeling. Dat zijn geen beloftes, dat zijn standen.
Ons standpunt: wie iemand van achttien wil waarschuwen, moet niet beginnen bij beleggen maar bij die vijfjaarlijkse reset. Beleggen met geleend geld raakt een kleine groep die de risico’s meestal doorheeft. De renteherziening raakt iedereen met een schuld, en juist die groep gaat ervan uit dat het percentage bij hun schuld hoort. Dat doet het niet.
Waar wij onszelf tegenspreken: onze eigen rekensom hierboven gebruikt 2,33 procent over 35 jaar, precies de aanname die we onbetrouwbaar noemen. Zo hoort het ook gelezen te worden. Het is de goedkoopste versie van de toekomst, niet de waarschijnlijkste.
Wat aan de andere kant van de rekening staat
En er is een tegengeluid dat in dit soort stukken zelden meekomt. Uitwonende studenten aan hbo of universiteit krijgen ongeveer 324 euro basisbeurs per maand, thuiswonend 130 euro; in het mbo is dat 350 en 107 euro. In een kamermarkt waar de huur daar in veel steden ruim overheen gaat, is “leen minder” advies dat iemand anders geld kost. Volgens Nibud-cijfers uit 2024 heeft 88 procent van de studenten in hbo en wo een bijbaan of betaalde stage, gemiddeld 13 uur per week en zo’n 560 euro per maand. Dat gat wordt dus al gedicht met uren, niet met soberheid. De achtergrondcijfers staan bij OCW in cijfers.
Zet je leenbedrag op je tekort, niet op het maximum
De handeling voor vanavond is klein en verandert direct iets. Zet je inkomsten en je vaste lasten onder elkaar, tel het tekort op, en zet je leenbedrag bij DUO daarop in plaats van op het maximum. Je kunt dat bedrag elke maand aanpassen, dus je hoeft het nu niet voor vier jaar goed te hebben. Wie eerst wil weten hoe lenen in het algemeen doorwerkt, leest onze uitleg over verantwoord lenen en over hoe rente een maandlast bepaalt; wat je überhaupt aankunt, schat je in met de leenruimte-check.
In oktober valt het bericht met het nieuwe percentage
DUO maakt het rentepercentage voor het komende jaar in het najaar bekend en stuurt daar in oktober bericht over. Voor wie nu begint met studeren telt dat percentage vijf jaar mee; voor wie net begint met terugbetalen, bepaalt het de maandlast tot 2031. Dat is het moment waarop de som hierboven opnieuw gemaakt moet worden, met een ander eerste getal.